Dieta bezglutenowa przy zespole policystycznych jajników (PCOS)

Zespół policystycznych jajników należy do najczęściej występujących zaburzeń endokrynnych kobiet w wieku rozrodczym. Szacuje się, że PCOS dotyka od 4 do 12% kobiet i od 1 do 6% nastolatek. Schorzenie to jest nieuleczalne, a leczenie wielokierunkowe ma niwelować uciążliwe objawy. Sprawdzamy, czy eliminacja glutenu z codziennego jadłospisu pomaga w przypadku PCOS i jak komponować menu.

Spis treści

1. Jak dieta bezglutenowa może wpływać na objawy PCOS?
2. Czy eliminacja glutenu może pomóc w regulacji hormonalnej?
3. Praktyczne wskazówki dotyczące stosowania diety bezglutenowej przy PCOS
4. Dieta bezglutenowa a insulinooporność – co warto wiedzieć?
5. Jakie korzyści mogą przynieść posiłki bezglutenowe przy PCOS?

Jak dieta bezglutenowa może wpływać na objawy PCOS?

Zespół policystycznych jajników to jednostka chorobowa, której leczenie nie polega na samej farmakoterapii. Ważne są również:

• zmiana nawyków żywieniowych,
• zwiększenie aktywności fizycznej,
• prawidłowa higiena snu,
• ograniczenie stresu.

Jednym z czynników środowiskowych zwiększających ryzyko występowania objawów PCOS jest nieprawidłowy sposób odżywiania. Wpływa on na rozwój insulinooporności oraz niepłodności, które należą do symptomów choroby. Pacjentki borykające się z tym schorzeniem powinny zadbać o lepszą jakość swojej diety.

Korzystnym żywieniem w przypadku PCOS jest dieta o charakterze przeciwzapalnym, która obniża stężenie białka C-reaktywnego, interleukin prozapalnych oraz fibrynogenu, przez które objawy choroby są bardziej odczuwalne.

Obecnie nie ma dowodów, że wyeliminowanie produktów zawierających gluten wpływa na przebieg zespołu policystycznych jajników. Pomysł na wprowadzenie diety bezglutenowej wśród kobiet zmagających się z tym schorzeniem wynika prawdopodobnie z przeciwzapalnego charakteru diety bezglutenowej, ale tylko w przypadku prawidłowego jej zbilansowania. Źle skomponowane menu może być przyczyną niedoborów pokarmowych, które mogą pogorszyć objawy PCOS. Zamiar stosowania tego rodzaju żywienia należy skonsultować z lekarzem lub dietetykiem.

Sprawdź także: Dieta bezglutenowa – czym jest gluten?

Czy eliminacja glutenu może pomóc w regulacji hormonalnej?

Jednym z objawów PCOS jest hiperandrogenemia, czyli podwyższone stężenie androgenów we krwi. Androgeny to męskie hormony płciowe, które u kobiet występują w mniejszej ilości. Zaburzenia hormonalne w postaci wyższego poziomu androgenów w surowicy krwi kobiet w wieku reprodukcyjnym powodują zaburzenia cyklu miesiączkowego i nadmierne owłosieniem (zwane także hirsutyzmem). Obecnie nie ma dowodów na związek między poważą glutenu a PCOS oraz wpływ diety bezglutenowej na regulowanie gospodarki hormonalnej w przypadku PCOS.

Stosowanie diety bez glutenu jest zasadne w przypadku współwystępowania celiakii (w której gluten prowadzi do zaburzeń wchłaniania i zaniku kosmków jelitowych). Nieprawidłowe wchłanianie składników odżywczych ze światła jelita często jest przyczyną złego samopoczucia prowadzącego do szeregu powikłań, w tym nasilenia symptomów PCOS. Wskazaniem do wprowadzenia diety bezglutenowej jest zatem jednoczesne występowanie celiakii oraz zespołu policystycznych jajników. W przypadku samego PCOS nie ma jednoznacznych badań, które potwierdzałyby pozytywny wpływ diety bez glutenu i nabiału na stężenie hormonów we krwi.

Praktyczne wskazówki dotyczące stosowania diety bezglutenowej przy PCOS

Rozpoznanie celiakii lub nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten przy jednoczesnym współwystępowaniu zespołu policystycznych jajników jest zaleceniem do eliminacji glutenu z posiłków. W przypadku PCOS przepisy diety bezglutenowej powinny charakteryzować się wysoką gęstością odżywczą oraz zawierać niezbędne witaminy i minerały, które pomogą w walce z objawami choroby. Warto zastosować się do poniższych wskazówek.

• Zadbaj o prawidłową podaż białka w posiłkach. Wybieraj: chude mięso, np. kurczaka lub indyka, jaja, chude mleko i produkty mleczne. Nie zapominaj również o roślinnych źródłach białka – produkty na bazie soi, fasoli, grochu lub ciecierzycy zawierają duże ilości błonnika pokarmowego, żelazo, magnez, potas oraz witaminy z grupy B.
• Dodawaj do posiłków źródła zdrowych tłuszczów: oliwę z oliwek, olej lniany (na zimno) i olej rzepakowy. Unikaj smażenia na smalcu, twardych margarynach oraz oleju kokosowym. Nie zapominaj o dodatku orzechów i nasion, które zawierają nie tylko źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych, ale także witaminy i składniki mineralne, np. witaminy z grupy B, żelazo, cynk i selen, które działają przeciwzapalnie i przeciwutleniająco.
• Jedz duże ilości warzyw i owoców. Zawierają one wiele witaminy C, kwasu foliowego, beta-karotenu oraz błonnika pokarmowego.
• Spożywaj pełnoziarniste produkty zbożowe o niskim indeksie glikemicznym. Węglowodany powinny dostarczać nie więcej niż 50% energii. Dobrym wyborem są ziarna amarantusa, komosa ryżowa, kasza gryczana i ryż basmati.
• Spożywaj tłuste ryby morskie minimum 2 razy w tygodniu. Są one źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych zwłaszcza z rodziny omega-3.
• Jeżeli nie wiesz, jak komponować zdrowe posiłki, rozważ catering dietetyczny. Zbilansowana, pełnowartościowa dieta pudełkowa dopasowana do Twoich potrzeb przyczyni się do polepszenia samopoczucia i poprawy stanu zdrowia.

Dieta bezglutenowa a insulinooporność – co warto wiedzieć?

Zespół policystycznych jajników bardzo często współwystępuje z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej organizmu, które mogą doprowadzić do rozwoju insulinooporności. Jest to stan, w którym tkanki organizmu nie reagują na insulinę, której zadaniem jest transport glukozy do wnętrza komórki.

W diecie bezglutenowej przy PCOS warto uwzględnić produkty węglowodanowe, które charakteryzują się niskim indeksem glikemicznym. Oznacza to, że po ich spożyciu cukier uwalnia się do krwiobiegu znacznie dłużej, niż w przypadku węglowodanów prostych. Pozwala to na wolniejszy wzrost poziomu glukozy we krwi i przekłada się na dłuższe uczucie sytości po posiłku. Ten efekt zapewnia też odpowiednia podaż błonnika pokarmowego.

Produktami bezglutenowymi, które warto stosować na diecie bez glutenu przy PCOS i insulinooporności, są:

• kasza gryczana,
• ryż basmati,
• amarantus,
• komosa ryżowa.

Mają one niski lub średni indeks glikemiczny, dzięki czemu pozwalają na powolny wzrost poziomu glikemii po posiłku.

Sprawdź także: Dieta w insulinooporności – zasady diety o niskim indeksie glikemicznym

Jakie korzyści mogą przynieść posiłki bezglutenowe przy PCOS?

Stosowanie diety bezglutenowej przy zespole policystycznych jajników jest uzasadnione w przypadku współwystępowania choroby trzewnej, alergii na gluten lub nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten. Eliminacja białka pozwala wówczas na regenerację kosmków jelitowych odpowiedzialnych za wchłanianie składników odżywczych. Dzięki temu możliwe jest złagodzenie stanu zapalnego w przewodzie pokarmowym oraz efektywne wchłanianie niezbędnych makro- i mikroelementów, które minimalizują objawy PCOS.