Endometrioza definiowana jest jako występowanie tkanki endometrium w lokalizacji innej niż jama macicy, z towarzyszącym odczynem, który przypomina stan zapalny, co prowadzi do dolegliwości bólowych. Niestety patogeneza endometriozy nie jest w pełni jasna, co utrudnia odpowiednie leczenie przyczynowe. W ostatnich latach podkreśla się jednak znaczącą rolę żywienia w endometriozie. Poznaj porady dietetyka, dotyczące tego, co jeść przy endometriozie, a czego unikać i jak skomponować jadłospis.
Spis treści
- W jaki sposób dieta przeciwzapalna wpływa na łagodzenie objawów endometriozy?
- Znaczenie antyoksydantów w diecie
- Wpływ diety przeciwzapalnej na objawy endometriozy
- Unikanie najczęstszych błędów dietetycznych przy endometriozie
W jaki sposób dieta przeciwzapalna wpływa na łagodzenie objawów endometriozy?
Interwencje żywieniowe mogą być pomocne w zapobieganiu i leczeniu endometriozy oraz związanego z nią bólu. Dieta na endometriozę powinna być indywidualnie dopasowana do potrzeb, zbilansowana i mieć charakter przeciwzapalny.
W badaniach wykazano, że zmniejszenie podaży tłuszczu i zwiększenie ilości błonnika pokarmowego w jadłospisie miało wpływ na stężenie estrogenu, co sugeruje potencjalne korzyści dla osób z endometriozą (ponieważ jest to choroba zależna od estrogenów)[1]. 8-tygodniowe badanie na 100 uczestnikach z chorobą wieńcową opublikowane przez American Heart Association wykazało, że osoby stosujące przeciwzapalną dietę wegańską doświadczały mniej stanów zapalnych w porównaniu do osób stosujących dietę zawierającą produkty pochodzenia zwierzęcego[2]. Uważa się, że dieta przeciwzapalna – bogata w antyoksydanty i uboga w produkty prozapalne – może zatem znacząco wpłynąć na łagodzenie objawów endometriozy poprzez zmniejszenie stanu zapalnego.
Sprawdź także: Dieta przy endometriozie – zalecenia, efekty oraz przykładowe przepisy
Znaczenie antyoksydantów w diecie
Przeciwutleniacze odgrywają kluczową rolę w diecie kobiet z endometriozą z uwagi na ich zdolność do neutralizowania wolnych rodników, które mogą przyczyniać się do nasilenia stanu zapalnego i stresu oksydacyjnego w organizmie. W przypadku endometriozy stres oksydacyjny i przewlekły stan zapalny są bardzo ważnymi czynnikami, które wpływają na rozwój i progresję. W terapii żywieniowej endometriozy antyoksydanty są zatem bardzo istotne. Zaleca się, aby kobiety w jadłospisie uwzględniały m.in. orzechy, nasiona czy zieloną herbatę.
Dla wielu kobiet wyzwaniem jest samodzielne opracowanie jadłospisu, który będzie łagodził objawy stanu zapalnego spowodowanego przemieszczeniem endometrium. Dieta bogata w przeciwutleniacze, zbilansowana pod względem składników odżywczych i pokrywająca zapotrzebowanie powinna być też dopasowana do indywidualnych potrzeb, wynikających m.in. z chorób towarzyszących. Aby idealnie dopasować menu, warto skorzystać z pomocy dietetyka, który może przygotować przykładowy jadłospis przy endometriozie. Dla pań, które nie mają czasu gotować lub wolą powierzyć to zadanie specjaliście, dobrym rozwiązaniem będzie roślinna lub przeciwzapalna dieta pudełkowa.
Wpływ diety przeciwzapalnej na objawy endometriozy
Badania wykazują, że przeciwutleniacze w żywności i produkty pochodzenia roślinnego zawierające duże ilości polifenoli mogą zmniejszyć stan zapalny. Dlatego też w przypadku schorzeń endometrium diety roślinne są jak najbardziej wskazane. Badania dowodzą, że u osób stosujących menu roślinne mikrobiom jelitowy zawiera większą liczbę związków przeciwzapalnych w porównaniu do mikrobiomu osób spożywających mięso[3]. U drugiej grupy zaobserwowano też wzrost ryzyka rozwoju endometriozy. To cenna informacja, dla kobiet, które zastanawiają się, czego nie jeść przy endometriozie. Wyeliminowanie z menu mięsa i sięganie po roślinne przepisy diety przy endometriozie może być dobrym pomysłem. W kontekście choroby naukowo udowodnione jest też korzystne działanie kwasów tłuszczowych omega-3, bioflawonoidów czy karotenoidów.
Również podaż witaminy D może odgrywać ważną rolę w prewencji i leczeniu endometriozy. Metaanaliza z 2020 r. wykazała, że niski poziom witaminy D był skorelowany ze zwiększonym ryzykiem endometriozy i większym nasileniem objawów[4]. W randomizowanym, kontrolowanym badaniu kobietom z endometriozą podawano 50 000 IU witaminy D co 2 tygodnie przez 12 tygodni, co znacząco zmniejszyło ból miednicy. Prawdopodobnie efekt wynika z właściwości przeciwutleniających i przeciwzapalnych witaminy D. Korzystne działanie w zakresie redukcji bólu wykazują też witaminy C i E. Odpowiednie żywienie w endometriozie i dobrze dobrana podaż witamin mogą znacząco wpływać na zmniejszenie stanów zapalnych oraz dolegliwości bólowych. Warto jednak pamiętać, by suplementację przy endometriozie skonsultować z lekarzem.
Unikanie najczęstszych błędów dietetycznych przy endometriozie
Kobiety z endometriozą z uwagi na towarzyszące dolegliwości bólowe często nie mają wystarczająco siły, by zadbać o odpowiednie żywienie. Częstym błędem dietetycznym jest sięganie po gotowe, wysokoprzetworzone dania i przekąski, które cechują się wysokim indeksem i ładunkiem glikemicznym, co może nasilać stan zapalny. Nadmierna konsumpcja mięsa czy nabiału również jest niewskazana. Przepisy diety na endometriozę polecane przez dietetyków nie bez powodu bazują na produktach pochodzenia roślinnego oraz składnikach przeciwzapalnych.
Bibliografia
- Barnard N. D. i wsp., Nutrition in the prevention and treatment of endometriosis: A review, „Nutrients”, February 2023, 17; 10: 1089891.
- Shah B. i wsp., Anti-inflammatory effects of a vegan diet vs. the American heart association–recommended diet in coronary artery disease trial, „Journal of the American Heart Association”, November 2018, 7.
- Craig W. J. i wsp., The safe and effective use of plant-based diets with guidelines for health professionals, „Nutrients”, 2021.
- Qiu Y. i wsp., Vitamin D status in endometriosis: a systematic review and meta-analysis, „Archives of Gynecology and Obstetrics”, 2020, 302.
