Czy brak okresu na diecie niskowęglowodanowej powinien być powodem do niepokoju?

Brak miesiączki nie zawsze musi oznaczać ciążę, ale może informować o pewnych zakłóceniach równowagi hormonalnej organizmu. Przeczytaj więcej na tematy diety i braku okresu i dowiedz się, jak wspierać organizm w przypadku zaniku miesiączki.

Spis treści

1. Czy dieta niskowęglowodanowa wpływa na cykl menstruacyjny?
2. Jakie są przyczyny braku okresu na diecie niskowęglowodanowej?
3. Kiedy brak okresu na diecie niskowęglowodanowej staje się niebezpieczny?
4. Jakie kroki podjąć, w przypadku braku okresu na diecie niskowęglowodanowej?
5. Rola odpowiedniego bilansu energetycznego w zdrowiu hormonalnym

Czy dieta niskowęglowodanowa wpływa na cykl menstruacyjny?

Dieta niskowęglowodanowa (w tym dieta keto lub low-carb) może przyczyniać się do zaburzeń miesiączkowania, szczególnie u kobiet stosujących ją przez dłuższy czas lub w sposób restrykcyjny ograniczających węglowodany oraz ogólną podaż energii. Cykl menstruacyjny jest wrażliwym wskaźnikiem zdrowia kobiet, a brak okresu może świadczyć o zbyt niskiej (lub zbyt dużej) podaży energii, niedoborach składników odżywczych lub nadmiernym stresie. Ignorowanie tego objawu może prowadzić do poważniejszych konsekwencji zdrowotnych, które szczegółowo omawiamy poniżej.

Chcesz przejść na dietę redukcyjną lub zmodyfikować swój sposób odżywiania bez ryzyka zaburzeń funkcjonowania organizmu, skonsultuj się ze specjalistą. W zdrowej redukcji masy ciała i prawidłowym stosowaniu niskowęglowodanowej diety pomaga dieta pudełkowa. Specjaliści z cateringu dietetycznego dbają o to, by jadłospisy były pełnowartościowe i wspierały osiąganie celów bez szkody dla organizmu.

Sprawdź także: Dieta ketogeniczna - na czym polega?

Jakie są przyczyny braku okresu na diecie niskowęglowodanowej?

Do przyczyn zaburzeń miesiączkowania zalicza się najczęściej nieprawidłowości występujące w funkcjonowaniu układu podwzgórzowo-przysadkowo-jajnikowego. Zanik miesiączki może wynikać z wielu czynników, nie tylko dietetycznych (następstwo redukcji i/lub występowanie niskiej masy ciała), m.in. ze stresu lub zbyt dużego wysiłku fizycznego. U dziewcząt, które intensywnie ćwiczą lub nadmierne się odchudzają, obserwuje się niewydolność układu podwzgórzowo-przysadkowego o charakterze wtórnym.

Sprawdź także: Rola węglowodanów w diecie

Kiedy brak okresu na diecie niskowęglowodanowej staje się niebezpieczny?

Brak okresu podczas stosowania diety o niskiej zawartości energii ze znikomą ilością węglowodanów zawsze powinien być sygnałem ostrzegawczym. Długofalowe konsekwencje zaniku miesiączki to m.in.:

• problemy z niepłodnością,
• osteoporoza,
• zaburzenia wydzielania kortyzolu,
• zaburzenia snu,
• zaburzenia wydzielania melatoniny.

U kobiet z zanikiem miesiączki istnieje także większe ryzyko rozwoju nowotworu jajnika i endometrium. Dodatkowo mogą wystąpić:

• niedoczynność tarczycy,
• zaburzenia funkcji śródbłonka,
• choroby sercowo-naczyniowe.

Często obserwuje się także:

• zaburzenia nastroju,
• przewlekłe zmęczenie,
• ogólny brak energii.

U kobiet otyłych często pojawiają się także inne zaburzenia, takie jak insulinooporność czy PCOS, co również może stanowić przyczynę zaburzeń miesiączkowania.

Jakie kroki podjąć, w przypadku braku okresu na diecie niskowęglowodanowej?

Jeśli podczas stosowania diety niskowęglowodanowej lub jakiejkolwiek innej diety miesiączka zanika, kluczowe jest przywrócenie równowagi hormonalnej i poprawienie ogólnego stanu zdrowia. Przede wszystkim warto skonsultować się z endokrynologiem lub ginekologiem, aby ocenić poziomy hormonów i wykluczyć prawdopodobne choroby. Równie istotna może okazać współpraca z dietetykiem klinicznym, który pomoże dostosować sposób żywienia tak, aby menu dostarczało organizmowi odpowiednią ilość kalorii i niezbędnych składników odżywczych. W niektórych przypadkach konieczne może być również wsparcie psychologa lub psychiatry, szczególnie jeśli dieta jest powiązana z zaburzeniami odżywiania lub nadmiernym stresem.

Brak okresu na diecie ze zbyt małą ilość kalorii wynika z zachodzących w organizmie kobiety zmian hormonalnych. W podwzgórzu dochodzi do osłabienia pulsacyjnego uwalniania gonadoliberyny (GnRH), a to z kolei prowadzi do ograniczenia wydzielania przez przysadkę mózgową hormonu luteinizującego (LH) oraz folikulotropowego (FSH). W konsekwencji progesteron i estrogen są wydzielane w mniejszych ilościach, co zakłóca prawidłowy przebieg cyklu menstruacyjnego. Niedobór kluczowych hormonów uniemożliwia owulację i prowadzi do tego, że miesiączka zanika. Niski poziom leptyny, hormonu regulującego energetyczne funkcje organizmu, wynikający z niedostatecznej podaży kalorii, dodatkowo nasila te zmiany. Organizm, postrzegając niedobór energii jako stres, priorytetowo traktuje podstawowe funkcje życiowe i ogranicza procesy rozrodcze, co skutkuje zanikiem okresu.

Rola odpowiedniego bilansu energetycznego w zdrowiu hormonalnym

Odpowiedni bilans energetyczny u kobiety ma wpływ na utrzymanie zdrowia hormonalnego. Dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilości energii jest konieczne do prawidłowego funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-jajniki, która reguluje cykl menstruacyjny. Niedobór energii wynikający z restrykcyjnych diet lub intensywnej aktywności fizycznej, może prowadzić do obniżenia poziomu leptyny i innych hormonów sytości, co zakłóca produkcję gonadotropin i estrogenów. W efekcie może dojść do zaburzeń menstruacyjnych, czyli nieregularnego miesiączkowania lub zaniku okresu.

Zanik miesiączki może wystąpić nie tylko w przypadku niedoboru energii, niewłaściwego jedzenia i zbyt małej masy ciała, ale także w sytuacji nadmiernej masy ciała, co również wpływa na hormony.

U kobiet, u których występuje nadwaga lub otyłość, często dochodzi do nadprodukcji estrogenów w tkance tłuszczowej, co zaburza mechanizm regulacji cyklu menstruacyjnego. Nadmiar estrogenów w połączeniu z insulinoopornością i stanem zapalnym często towarzyszącym otyłości i mogą prowadzić do nieregularnych miesiączek, a nawet ich zaniku okresu. Otyłość może zakłócać działanie osi podwzgórze-przysadka-jajniki oraz wpływać negatywnie na produkcję gonadotropin i owulację.

Bibliografia:

1. Meczekalski B. i wsp., Functional hypothalamic amenorrhea and its influence on women’s health, „Journal of Endocrinological Investigation”, 2014.
2. Problem zaburzeń miesiączkowania u dziewcząt, „Endokrynologia Pediatryczna”, tom 18, nr 1 (66), 2019.