06.04.2022

Cukrzyca - kompendium wiedzy

Szacuje się, że aż 422 milionów osób choruje na cukrzycę. Jest to jedna z najczęściej występujących chorób przewlekłych na świecie. Z tego artykułu dowiesz się m.in. jakie są przyczyny i objawy cukrzycy oraz jak ją leczyć. 

Spis treści

1. Rodzaje cukrzycy 
2. Przyczyny cukrzycy typu II
3. Objawy cukrzycy typu II
4. Leczenie cukrzycy typu II
5. Dieta w cukrzycy typu II
6. Przykładowe menu dla diabetyka

Rodzaje cukrzycy 

Według Światowej Organizacji Zdrowia cukrzycę dzielimy na cztery typy:

  •  Cukrzyca typu I – spowodowana nieodwracalnym uszkodzeniem komórek B trzustki, co prowadzi do całkowitego niedoboru insuliny. Choroba wywołana jest przez proces autoimmunologiczny i dotyczy 5-10% chorych na cukrzycę. 
  •  Cukrzyca typu II – to najczęściej występująca postać cukrzycy, dotyczy około 90% chorych. U pacjentów trzustka jest zdolna do wytwarzania insuliny, ale tkanki, na które działa są na nią oporne. 
  •  Cukrzyca ciążowa – może występować jako cukrzyca przedciążowa, kiedy w ciążę zachodzi kobieta już chorująca na cukrzycę lub jako cukrzyca rozpoznana po raz pierwszy w ciąży. 
  •  Inne specyficzne typy cukrzycy – zaliczamy do nich m.in. genetyczne defekty działania komórek B trzustki, rzadkie postacie cukrzycy wywołane procesem immunologicznym, choroby zewnątrzwydzielniczej części trzustki. 

Przyczyny cukrzycy typu II

Przyczyną cukrzycy typu 2 jest  upośledzenie wydzielania insuliny przez komórki B trzustki oraz insulinooporność - czyli brak wrażliwości komórek organizmu na insulinę. W grupie ryzyka wystąpienia cukrzycy są m.in. osoby:

  •  z nadwagą lub otyłością, 
  •  z rodzinnym występowaniem cukrzycy, 
  •  mało aktywne, 
  •  u których wykryto stan przedcukrzycowy, 
  •  które miały w ciąży cukrzycę ciążową lub urodziły dziecko o masie > 4 kg,
  •  z nadciśnieniem tętniczym i innymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, 
  •  z dyslipidemią (podwyższone stężenie triglicerydów, małe stężenie cholesterolu frakcji HDL oraz nieprawidłowa ilość cząsteczek LDL), 
  •  z zespołem policystycznych jajników. 

Jeśli nie występują objawy hiperglikemii - zbyt wysokiego poziom cukru w organizmie (częste oddawanie moczu, zmęczenie i senność, nudności i wymioty, bóle brzucha i głowy) badanie w kierunku cukrzycy powinno się przeprowadzać co3 lata u każdego powyżej 45 roku życia. 

Sprawdź także: Dieta w insulinooporności - zasady, zalecenia, produkty

kanapki z warzywną pastą o niskim indeksie glikemicznym

Objawy cukrzycy typu II

Konieczne jest prowadzenie badań przesiewowych w kierunku cukrzycy, ponieważ nawet u połowy osób mogą nie występować objawy. Nieleczona cukrzyca może prowadzić do poważnych konsekwencji m.in.: uszkodzenia lub zaburzenia pracy nerek, oczu czy serca. Do objawów, które mogą wskazywać na możliwość rozwoju cukrzycy zaliczamy:

  •  nasilona diureza (wielomocz),
  •  wzmożone pragnienie,
  •  utrata masy ciała niewytłumaczona celowym odchudzaniem,
  •  inne, mniej typowe objawy: osłabienie i wzmożona senność, zmiany ropne na skórze oraz stan zapalny narządów moczowo-płciowych.

Leczenie cukrzycy typu II

Podstawą leczenia cukrzycy jest uzyskanie prawidłowych wartości w zakresie: glikemii (poziom cukru we krwi), ciśnienia tętniczego, lipidogramu (stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL, HDL oraz triglicerydów) i masy ciała. Wszyscy pacjenci powinni być edukowani w zakresie ogólnych zasad prawidłowego żywienia w cukrzycy przez osoby do tego uprawnione (lekarzy, dietetyków, pielęgniarki diabetologiczne, edukatorów diabetologicznych) z wykorzystaniem różnych metod i technik. Szczegółowe zalecenia dietetyczne powinny być indywidualizowane w zależności od potrzeb i możliwości pacjenta.

Dieta w cukrzycy typu II

U pacjentów zmagających się z cukrzycą typu II nadmierna ilość tkanki tłuszczowej przyczynia się do insulinooporności . Podstawowym zadaniem leczenia dietetycznego jest redukcja masy ciała u osób z nadwagą lub otyłością. Według badań zmniejszenie masy ciała już o 10% poprawia tolerancję glukozy, zmniejsza hiperinsulinemię (podwyższony poziom insuliny we krwi) oraz stężenie triglicerydów (ich nadmiar zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych).   

 

Podstawowe zalecenia dietetyczne dla osób chorujących na cukrzycę:
1. Węglowodany powinny stanowić około 45% energetyczności diety. Warto wybierać produkty o niskim indeksie glikemicznym, które nie będą powodować wahań glukozy we krwi. Ich głównym źródłem są:

  •  niektóre owoce – borówki, truskawki, jagody, śliwki, maliny,
  •  warzywa –  marchew, pomidory, brokuły, kalafior, seler, cukinia, 
  •  produkty pełnoziarniste – kasza gryczana, kuskus, perłowa, bulgur, ryż dziki, basmati, makaron z mąki pełnoziarnistej, pieczywo z mąki pełnoziarnistej i mieszanej, 

2. Białko powinno dostarczać 15-20% energetyczności diety. Jego źródłem są m.in.:

  •  nabiał niesłodzony, bez dodatków – jogurt naturalny, kefir, sery, jaja,
  •  chude mięso – drób, cielęcina,  
  •  ryby – łosoś, makrela, śledź, sardynka, 
  •  nasiona roślin strączkowych – soczewica, ciecierzyca, groch, fasola. 

3. Udział tłuszczu w diecie powinien stanowić 20-40% energetyczności diety. Warto wybierać:

  •  oleje roślinne – olej rzepakowy, lniany, oliwa z oliwek,
  •  orzechy i nasiona– włoskie, laskowe, brazylijskie, pekan, słonecznik, dynię. 

4. Spożycie błonnika pokarmowego powinno wynosić około 15 g na 1000 kcal diety. Źródłem błonnika pokarmowego są m.in.: 

  •  produkty zbożowe - kasza gryczana, kasza jęczmienna, ryż brązowy, pieczywo żytnie, płatki owsiane, 
  •  nasiona roślin strączkowych – czerwona i biała fasola, groch, soczewica, 
  •  orzechy i nasiona – migdały, orzechy laskowe, słonecznik, 
  •  warzywa i owoce – jabłka, gruszki, śliwki, truskawki, winogrono, buraki, pomidory, brukselka, kapusta, marchew. 

5. W diecie należy ograniczyć spożycie:

  •  czerwonego mięsa, 
  •  smażonych potraw, 
  •  nasyconych kwasów tłuszczowych – masło, smalec, tłuste mięso, 
  •  napojów słodzonych oraz potraw bogatych w cukier dodany,
  •  soli (ze wszystkich źródeł) do 5-6 g/dobę. 
  •  alkoholu

6. Należy regularnie spożywać

  •  warzywa i owoce o niskiej zawartości cukrów prostych, 
  •  naturalne, fermentowane produkty mleczne.

7. Należy kontrolować wielkości porcji – jeść większą ilość posiłków (5-6) w krótszych odstępach czasu.
Istnieje wiele badań dowodzących skuteczności stosowania diety  śródziemnomorskiej, DASH czy diety roślinnej  w profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu 2. W naszej ofercie znajdziesz dietę pudełkową o niskim indeksie glikemicznym jak również dietę pudełkową dla diabetyka dedykowaną osobom z cukrzycą typu 2.   

pizza z mozzarellą, pieczarkami i bazylią w diecie dla diabetyka

Przykładowe menu dla diabetyka 

Śniadanie:  Jajko faszerowane pastą z suszonymi pomidorami, sałatka z rzodkiewką, żółtym serem, wędzonym indykiem i szczypiorkiem, pieczywo
Drugie śniadanie: Owsianka z makiem, białą morwą i gruszką
Obiad: Limanda w sosie koperkowym, kasza pęczak, surówka z marchewki z chrzanem 
Podwieczorek: Gryczane placuszki z domowymi powidłami śliwkowymi
Kolacja: Węgierskie leczo z kurczakiem, cukinią i pieczarkami, pieczywo


Bibliografia: 

1. Jeznach-Steinhagen A. 2020. ,,Żywienie Osób z cukrzycą i chorobami towarzyszącymi’’ PZWL
2. Grzymisławski M. 2020. ,,Dietetyka kliniczna’’. PZWL
3. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. 2021 ,, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych z cukrzycą’’ 
 

dietetyk w cateringu dietetycznymPaulina Przytuła-Woszczak

Magister dietetyki w cateringu dietetycznym WygodnaDieta.pl. Wiedzę zdobyła podczas studiów na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie oraz licznych kursów. Główne zainteresowania to profilaktyka chorób cywilizacyjnych oraz wsparcie kobiet z zespołem policystycznych jajników.
 

 

Składniki do diety wysokotłuszczowej: mięso i olej
Porady dietetyka
10.04.2024

Dieta wysokotłuszczowa – zalecenia, efekty oraz jadłospis

W standardowej, zdrowej i prawidłowo zbilansowanej diecie tłuszcz stanowi ok. 1/3 wszystkich kalorii. Jeszcze parę lat temu królował mit, że to właśnie tłuszcz odpowiada za gromadzenie się tkanki tłuszczowej, więc wiele odchudzających się osób ograniczało ten składnik w diecie. Na szczęście obecnie tłuszcz nie wzbudza już lęku, a niezwykle popularne stały się diety wysokotłuszczowe. Jakie są zalecenia i efekty diety bogatej w tłuszcze i czy taki sposób żywienia ma sens?

Dieta wysokotłuszczowa – zalecenia, efekty oraz jadłospis
Jedzenie i waga (dieta 800 kcal)
Przepisy, Ciekawostki
09.04.2024

Dieta 800 kcal – na czym polega? Efekty oraz przykładowy jadłospis

Dieta 800 kcal to restrykcyjny plan żywieniowy, który zyskał popularność jako sposób na szybką utratę wagi. Jego podstawą jest przede wszystkim drastyczne ograniczenie dziennej liczby kalorii. Czy taka dieta faktycznie działa? Jak wpływa na zdrowie i czy pomaga schudnąć w zdrowy i zrównoważony sposób? Sprawdzamy.

Dieta 800 kcal – na czym polega? Efekty oraz przykładowy jadłospis
Dietetyczka rozpisuje dietę
Ciekawostki
08.04.2024

Dieta zgodna z grupą krwi – jak wygląda w praktyce?

Każdego roku pojawiają się setki nowych teorii dotyczących tego, co jeść, aby szybko schudnąć, być zdrowszym i pełnym energii. Dietetycy wciąż zastanawiają się, dlaczego osoby, które szukają odpowiedzi na te i podobne pytania, nie przyjmują do wiadomości jednego słusznego rozwiązania — pełnowartościowej diety. Jakiś czas temu, na fali popularności dziwnych strategii dla zdrowia, pojawiła się dieta zgodna z grupą krwi. Czy faktycznie ma sens? Sprawdźmy!

Dieta zgodna z grupą krwi – jak wygląda w praktyce?

Sprawdź, jak smaczne może być odchudzanie

Catering dietetyczny WygodnaDieta.pl pozwala nie tylko tracić zbędne kilogramy, ale też jeść smacznie i zdrowo.

Wygodnadieta.pl (my) korzystamy z cookies i innych podobnych technologii
Jeśli zaakceptujesz wszystkie cookies, zapiszemy w Twoim urządzeniu cookies i inne pliki (ogólnie cookies) analityczne i marketingowe... więcej (w celu profilowanego marketingu). Jeśli odrzucisz wszystkie - zapiszemy tylko cookies techniczne, niezbędne dla działania naszych stron. Cookies możesz też ustawić samodzielnie (Ustawienia). Używamy cookies zgodnie z Polityką prywatności,... więcej
Ustawienia
Akceptuję