Dla kogo dieta bezglutenowa, czyli kto powinien ją stosować i dlaczego?

Gluten w ciągu ostatnich kilku dekad zyskał złą sławę. Bywa uznawany za winowajcę problemów z przewodem pokarmowym i niepotrzebnie wykluczany z jadłospisu. Jednak czy dieta bezglutenowa u osób zdrowych ma sens? Sprawdzamy, jakie są wskazania do eliminacji tego białka z posiłków i dla kogo produkty bezglutenowe są przeznaczone.

Spis treści

1. Kto powinien stosować dietę bezglutenową?
2. Dlaczego warto rozważyć dietę bezglutenową?
3. Jakie są główne korzyści zdrowotne diety bezglutenowej?
4. Produkty wykluczone na diecie bezglutenowej
5. Produkty zalecane na diecie bezglutenowej
6. Dieta bezglutenowa a celiakia – kluczowe informacje
7. Jak dieta bezglutenowa wpływa na osoby z nadwrażliwością na gluten?

Kto powinien stosować dietę bezglutenową?

Zasada diety bezglutenowej jest w zasadzie jedna: wyeliminować gluten z diety. Jest to zalecane w trzech przypadkach:

• w celiakii,
• w nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten (nietolerancji glutenu),
• w przypadku alergii na gluten.

Te przypadłości oznaczają konieczność całkowitego wykluczenia glutenu z diety. W przypadku alergii zdarza się, że takie menu nie musi być stosowane przez całe życie – u dzieci czasem problem mija z wiekiem.

Inaczej jest w przypadku celiakii. To choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje wyściółkę jelita i powoduje stan zapalny. Katalizatorem całego procesu jest gluten, którego nawet mała ilość prowadzi do zmian w jelitach. Jedynym lekiem na celiakię jest dieta, a jej zasad trzeba przestrzegać przez całe życie.

Nietolerancja glutenu jest natomiast schorzeniem, które może minąć wraz z wiekiem, a odżywianie bezglutenowe warto stosować do czasu ustąpienia dolegliwości. Objawy ze strony różnych układów (pokarmowego, kostnego czy neurologicznego) są w tym przypadku wynikiem wywoływania przez gluten stanu zapalnego w organizmie.

Sprawdź także: Dieta bezglutenowa – czym jest gluten?

Dlaczego warto rozważyć dietę bezglutenową?

Niektóre źródła podają, że warto wykluczyć gluten z diety w innych chorobach autoimmunologicznych niż celiakia. Podstawą do tego jest fakt, że tego typu schorzenia lubią współwystępować ze sobą, tak jest np. w przypadku choroby Hashimoto i cukrzycy typu 1.

Nie ma jednoznacznych badań mówiących o tym, aby bezglutenowe jedzenie dawało korzyści zdrowotne w innych chorobach niż celiakia, nadwrażliwość i alergia na gluten. Nie ma także dowodów naukowych, które wskazywałyby zalety wykluczania glutenu w celu profilaktyki tych chorób.

Warto wyjaśnij, że dieta w chorobie Hashimoto i w cukrzycy typu 1 jest już dość restrykcyjna. Mimo tego wiele osób decyduje się na stosowanie diety bez glutenu i nabiału, która pozbawia organizm ważnych elementów. Żywność zawierająca gluten jest źródłem witamin z grupy B oraz błonnika pokarmowego. Nabiał zaś zawiera wapń i pełnowartościowe białko. Jeżeli nie ma wskazań do eliminacji – nie ma sensu ograniczać menu.

Jakie są główne korzyści zdrowotne diety bezglutenowej?

Odpowiednio zbilansowana dieta bezglutenowa przyczynia się do remisji celiakii i umożliwia normalne funkcjonowanie bez pogarszania stanu zdrowia. Całkowite wykluczenie glutenu jest jednak bardzo trudne, ponieważ znajduje się on w zbożach (pszenicy, jęczmieniu, orkiszu, życie) i jest dodawany w procesie technologicznym jako zagęstnik.

Produkty wykluczone na diecie bezglutenowej

Czego nie jeść na diecie bezglutenowej? Oprócz zbóż należy wykluczyć z jadłospisu tzw. produkty z glutenem ukrytym, czyli:

• gotowe sosy,
• konserwy,
• szynki,
• słodycze,
• czasem leki.

Należy uważnie czytać składy i zwracać uwagę na alergeny. Płatki owsiane naturalnie nie zawierają tego białka, jednak może być ono przenoszone z pobliskich pól, na których są uprawiane inne zboża.

Produkty zalecane na diecie bezglutenowej

Produkty wskazane na diecie bezglutenowej to oczywiście te naturalnie niezawierające glutenu. Zboża, które są bezpieczne, to:

• proso (kasza jaglana),
• kukurydza,
• gryka (kasza gryczana),
• owies (bezglutenowy),
• komosa ryżowa (quinoa),
• amarantus.

Oczywiście do naturalnie bezglutenowego jedzenia zaliczają się też:

• nabiał,
• mięso,
• jaja,
• ryby,
• warzywa,
• owoce,
• orzechy,
• oleje.

Jednak w produktach przetworzonych zawsze należy sprawdzać skład i certyfikaty. Znak produktu bezglutenowego to symbol przekreślonego kłosa.

Jeżeli komponowanie posiłków stanowi dla Ciebie problem lub szukasz inspiracji na to, jak mogłoby wyglądać Twoje menu, zamów catering dietetyczny.

Dieta bezglutenowa a celiakia – kluczowe informacje

Jak zostało wspomniane, celiakia wymaga całkowitego wykluczenia glutenu. Jeśli to białko będzie występowało w diecie, dojdzie do przewlekłego stanu zapalnego, a w konsekwencji do zaniku kosmków jelitowych. Na początku mogą wystąpić bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunki. Jednak długofalowymi skutkami spożywania glutenu w celiakii jest zespół złego wchłaniania spowodowany przez zmiany w wyściółce jelita.

Jeżeli organizm nie ma możliwości przyswajania makro- i mikroelementów z diety – występują niedobory. Najszybciej objawia się niedobór żelaza, witaminy D i wapnia. Zmian w jelitach nie można cofnąć, a tradycyjne podawanie suplementów i leków nie pomaga ze względu na zaburzone wchłanianie. Dlatego właśnie dieta bezglutenowa jest konieczna już na samym początku choroby.

Sprawdź także: Wielkanoc bez glutenu i laktozy

Jak dieta bezglutenowa wpływa na osoby z nadwrażliwością na gluten?

Dieta bezglutenowa jest jedynym remedium dla osób z nadwrażliwością. Pozwala na zachowanie zdrowia całego organizmu i dobrego samopoczucia. Spożycie glutenu nie jest jednak tak niebezpieczne jak w celiakii i najczęściej powoduje objawy ze strony układu pokarmowego – biegunkę, ból brzucha, nudności.