24.04.2026

Witamina A i E – właściwości, źródła i wpływ na zdrowie

witamina a i e

Choć często kojarzymy je głównie z piękną skórą i mocnymi włosami, witaminy A i E mają znacznie więcej właściwości i większe znaczenie dla naszego zdrowia. Ich rola w organizmie jest tak ważna, że nawet niewielkie niedobory mogą dawać zauważalne objawy. Sprawdzamy, jakie produkty to najlepsze źródła witaminy A i E oraz dlaczego warto zadbać o ich obecność w codziennej diecie.

Spis treści:

  1. Witamina A – właściwości i rola w organizmie
  2. Witamina E – właściwości i rola w organizmie
  3. Źródła witamin A i E w diecie
  4. Wpływ witamin A i E na zdrowie i urodę

Witamina A – właściwości i rola w organizmie

Witamina A słynie przede wszystkim z tego, że korzystnie wpływa na wzrok i zapobiega rozwojowi tzw. kurzej ślepoty, czyli słabego widzenia po zmroku. Ale to nie wszystko! Witamina A ma także silne właściwości antyoksydacyjne i chroni komórki organizmu przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, a dzięki temu spowalnia procesy starzenia i zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych.

Wpływa także na prawidłowe działanie układu immunologicznego oraz przyczynia się do utrzymania prawidłowego stanu naskórka, regulując procesy złuszczania i wymiany komórek. Miejscowe stosowanie pochodnych witaminy A (retinoidów), korzystnie wpływa na wygląd i strukturę skóry, poprawiając jej teksturę, zwiększając grubość naskórka oraz warstwy właściwej skóry. Terapia z użyciem retinolu sprzyja także gromadzeniu się w naskórku kwasu hialuronowego, który odpowiada za odpowiednie nawilżenie i elastyczność skóry.

Objawy niedoboru witaminy A to przede wszystkim:

  • problemy skórne,
  • zmniejszenie odporności na infekcje,
  • zahamowanie wzrostu,
  • występowanie zaburzeń miesiączkowania u kobiet.

Sprawdź także: Przewodnik po owocach egzotycznych

Witamina E – właściwości i rola w organizmie

sałatka ze świeżych owoców i warzyw z orzechami

Witamina E jest nazywana nie tylko witaminą piękna i młodości, ale i płodności. Podobnie jak witamina A zawiera mnóstwo antyoksydantów pomagających zwalczać wolne rodniki i pozwala dłużej cieszyć się promienną cerą pozbawioną zmarszczek. 

Witamina E może także chronić organizm przed rozwojem choroby niedokrwiennej serca i zmian miażdżycowych, a jej odpowiedni poziom przyczynia się do utrzymania prawidłowych funkcji układu rozrodczego u kobiet i mężczyzn. Zauważono, że może ona zwiększać liczbę plemników oraz poprawiać jakość nasienia u mężczyzn zmagających się z niepłodnością.
Witamina E ma silne działanie przeciwutleniające i pełni w organizmie wiele innych istotnych funkcji. Bierze udział w regulacji aktywności kinazy białkowej C (enzymu, który odpowiada za przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami), wspierając ich prawidłowe funkcjonowanie. 

Uczestniczy również w modulowaniu aktywności komórek układu odpornościowego, wpływając na reakcje zapalne oraz mechanizmy obronne organizmu. Dodatkowo witamina E pomaga zapobiegać nadmiernej agregacji płytek krwi, co może korzystnie wpływać na układ sercowo-naczyniowy i zmniejszać ryzyko powstawania zakrzepów.

Co więcej, witamina E może odgrywać również ważną rolę w profilaktyce chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona, pomagając w utrzymaniu prawidłowych funkcji poznawczych.

Najczęstsze objawy niedoboru witaminy E to między innymi: 

  • szara, wiotka skóra, 
  • częste uczucie zmęczenia i osłabienia, 
  • obniżona odporność,
  • bóle mięśniowe.

Źródła witamin A i E w diecie

mix sałat, brokuł, szpinak

Witaminy A i E najlepiej dostarczać z pożywieniem, sięgając po produkty naturalne i różnorodne. Witamina A znajduje się w żywności pochodzenia roślinnego w postaci prowitamin A, zwłaszcza β-karotenu. 

Do najbogatszych źródeł witaminy A należą pomarańczowe warzywa, takie jak:

  • marchew, 
  • dynia,
  • bataty, 
  • a także zielone warzywa liściaste:
  • szpinak, 
  • natka pietruszki,
  • sałata, 
  • roszponka. 

Sporo tej witaminy jest również w owocach, zwłaszcza: 

  • melonach, 
  • morelach, 
  • papai.

melon i papaja źródłem witaminy A

Niewielkie ilości β-karotenu można znaleźć w mleku, jego przetworach, jajach oraz maśle. Z kolei retinol i jego pochodne występują wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Najwięcej znajduje się ich w: 

  • podrobach, zwłaszcza wątrobie, 
  • jajach, 
  • dojrzewających serach podpuszczkowych, 
  • maśle,
  • niektórych gatunkach ryb morskich.

Witamina E znajduje się w większości produktów spożywczych w różnych ilościach. Podstawowym źródłem witaminy E w diecie są tłuszcze roślinne, szczególnie olej z zarodków pszennych. Zaledwie jedna łyżka dziennie wystarczy, by pokryć pełne zapotrzebowanie na tę witaminę. Witamina ta jest obecna także w:

  • oliwie z oliwek, 
  • oleju słonecznikowym, 
  • orzechach,
  • migdałach, 
  • natce pietruszki, 
  • szpinaku, 
  • cykorii, 
  • kiwi, 
  • jagodach,
  • pomidorach.

olej słonecznikowy z szklanej butelce i pomidory źródłem witaminy E

Z niektórych składników możesz przygotować domowe przetwory owocowe i warzywne, tworząc kompozycje będące naturalnym źródłem przeciwutleniaczy. Dżem z jagód lub moreli albo passata z pomidorów i pasta z papryki są szybkie do wykonania i mogą urozmaicić wiele dań. Warto też docenić właściwości owsianki, do której możesz dodawać różne produkty bogate w witaminy A i E, takie jak orzechy, nasiona, pestki i świeże owoce.

domowy dżem jagodowy, morelowy i truskawkowy

Jeśli chcesz zadbać o swoje zdrowie i podaż wszystkich niezbędnych witamin i minerałów, ale nie wiesz, jak to zrobić, rozważ catering dietetyczny dopasowany do Twoich indywidualnych potrzeb i celów. Taką możliwość oferujemy w cateringu Wygodna Dieta. W ramach wykupionego planu zapewniamy Ci bezpłatne konsultacje z doświadczonym dietetykiem i profesjonalne wsparcie w doborze jadłospisu pudełkowego i spersonalizowaniu go do Twoich osobistych wymagań.

Sprawdź także: Smoothie ze szpinakiem, awokado i siemieniem lnianym

Wpływ witamin A i E na zdrowie i urodę

Witaminy A i E wspomagają zachowanie zdrowia i młodego wyglądu. Wspierają odporność i procesy regeneracji komórek, a ponadto chronią organizm przed stresem oksydacyjnym. Istotny jest też wpływ witamin A i E na skórę, m.in. na utrzymanie elastyczności, jędrności i zdrowego kolorytu, a także gojenie i łagodzenie stanów zapalnych. Warto zwrócić uwagę również na działanie witamin A i E na wzrok, m.in. ochronę siatkówki oka i utrzymanie prawidłowego widzenia, szczególnie po zmroku.

Regularne dostarczanie witamin A i E w diecie nie jest trudne, ponieważ i=ich źródłem są produkty z różnych kategorii, łatwe do wkomponowania w jadłospis. Zwykle suplementy z witaminami A i E nie są więc zalecane, a ich stosowanie należy skonsultować z lekarzem, ponieważ nadmiar może być szkodliwy dla organizmu.

Bibliografia

  1. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB, Normy żywienia dla populacji Polski, 2024.
  2. Ciborowska H., Ciborowski A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa, 2021.

 

czy warto jeść kalafior na diecie
Ciekawostki, Porady dietetyka
31.07.2026

Ile kalorii ma kalafior i czy warto jeść go na diecie?

W 100 g surowego kalafiora znajduje się około 25 kcal. Podobną wartość ma kalafior gotowany w wodzie lub na parze – o ile nie dodaje się do niego masła, bułki tartej, sosów albo dużej ilości tłuszczu. Sprawdź, jak kaloryczność kalafiora ma się do jego wartości odżywczej. 

Ile kalorii ma kalafior i czy warto jeść go na diecie?
jak zrzucić wagę po urlopie
Porady dietetyka, Odchudzanie
30.07.2026

Wracasz z urlopu i waga pokazuje +3 kg? Zobacz, ile z tego to naprawdę tłuszcz

Po powrocie z urlopu waga pokazuje 3 kg więcej niż przed wyjazdem? Zanim uznasz, że cały dotychczasowy wysiłek poszedł na marne, daj sobie kilka dni. Tak szybki wzrost masy ciała zwykle nie oznacza, że przybyło Ci dokładnie tyle samo tkanki tłuszczowej.

Wracasz z urlopu i waga pokazuje +3 kg? Zobacz, ile z tego to naprawdę tłuszcz
ile kalorii ma mango
Porady dietetyka
30.07.2026

Mango – ile kcal ma jeden owoc i co daje organizmowi?

100 gramów mango dostarcza około 70 kcal. Owoc dostarcza jednak składniki, które mogą korzystnie wpływać na organizm i ma wiele prozdrowotnych właściwości. Sprawdź, dlaczego warto uwzględnić ten owoc w menu.

Mango – ile kcal ma jeden owoc i co daje organizmowi?

Sprawdź, jak smaczne może być odchudzanie

Catering dietetyczny WygodnaDieta.pl pozwala nie tylko tracić zbędne kilogramy, ale też jeść smacznie i zdrowo.

Wygodnadieta.pl (my) korzystamy z cookies i innych podobnych technologii
Jeśli zaakceptujesz wszystkie cookies, zapiszemy w Twoim urządzeniu cookies i inne pliki (ogólnie cookies) analityczne i marketingowe... więcej (w celu profilowanego marketingu). Jeśli odrzucisz wszystkie - zapiszemy tylko cookies techniczne, niezbędne dla działania naszych stron. Cookies możesz też ustawić samodzielnie (Ustawienia). Używamy cookies zgodnie z Polityką prywatności,... więcej
Ustawienia
Akceptuję