Dieta niskowęglowodanowa a zdrowie trzustki – co warto wiedzieć?

W ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowania na choroby trzustki, szczególnie na ostre i przewlekłe zapalenie trzustki. W kontekście łagodzenia skutków i objawów coraz większą uwagę zwraca się na rolę diety. Jednym z modeli żywieniowych, który budzi zainteresowanie, jest dieta niskowęglowodanowa. Czy może on wspierać funkcjonowanie trzustki i jaka dieta przy niewydolności lub zapaleniu trzustki jest najlepsza? Podpowiadamy, jak powinna wyglądać dieta trzustkowa.

Spis treści

1. Jak dieta niskowęglowodanowa wpływa na zdrowie trzustki?
2. Jakie pokarmy wspierają zdrowie trzustki?
3. Jak unikać problemów z trzustką na diecie niskowęglowodanowej?
4. Rola zdrowych tłuszczów w ochronie trzustki

Jak dieta niskowęglowodanowa wpływa na zdrowie trzustki?

Dieta niskowęglowodanowa nie znajduje zastosowania w przypadku chorób trzustki, ponieważ w ostrych i przewlekłych chorobach tego narządu ważne jest dostarczanie łatwostrawnych węglowodanów. Ograniczenie tego makroskładnika i zwiększenie podaży białka oraz tłuszczów może powodować nasilenie dolegliwości. Lekarze odradzają osobom z chorobami trzustki diety wysokobiałkowe, wysokotłuszczowe i ciężkostrawne.

Obniżona zdolność do trawienia tłuszczów powoduje konieczność ograniczenia ich spożycia oraz oparcia jadłospisu o produkty lekkostrawne. Stosowanie diety wysokotłuszczowej (co często jest skutkiem wprowadzenia menu niskowęglowodanowego) może prowadzić do nasilenia dolegliwości, takich jak bóle brzucha, wzdęcia czy niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki. Dlatego u osób z chorobami trzustki podstawą leczenia dietetycznego jest stosowanie diety lekkostrawnej, o umiarkowanej zawartości tłuszczu i białka oraz obniżonej zawartości błonnika. Energia powinna pochodzić głównie z węglowodanów, a na różnych etapach choroby dietę należy stopniowo rozszerzać i poddawać modyfikacjom.

Sprawdź także: Dieta ketogeniczna – na czym polega?

W przypadku chorób trzustki wybór odpowiednich źródeł węglowodanów jest ważny dla wsparcia regeneracji trzustki i uniknięcia zaostrzenia objawów. W diecie osób z chorobami trzustki węglowodany powinny być lekkostrawne, łatwo przyswajalne i pozbawione nadmiaru błonnika, który może powodować wzdęcia i dyskomfort trawienny. Zaleca się sięganie po pieczywo jasne i czerstwe, drobne kasze (np. mannę), ryż, drobne makarony oraz ziemniaki w postaci gotowanej lub tłuczonej.

Należy unikać produktów pełnoziarnistych, takich jak: pieczywo razowe, kasze grube czy makarony pełnoziarniste. Warzywa i owoce (np. marchew, dynia, buraki czy jabłka) powinny być podawane w postaci gotowanej lub pieczonej. Szczególnie ważne jest unikanie surowych warzyw i owoców o wysokiej zawartości błonnika oraz warzyw wzdymających, takich jak kapusta czy brokuły.

W codziennej diecie warto także ograniczyć spożycie cukrów prostych, takich jak słodycze czy napoje gazowane, aby uniknąć nagłych skoków poziomu glukozy we krwi, co mogłoby dodatkowo obciążać trzustkę. Ważne jest także regularne spożywanie posiłków w mniejszych porcjach (5–6 dziennie), co pomaga w utrzymaniu stabilnego poziomu glukozy we krwi i przyczynia się do odciążenia trzustki.

Jakie pokarmy wspierają zdrowie trzustki?

Oprócz wyżej wymienionych węglowodanów podstawą diety wspierającej zdrowie trzustki są produkty łatwe do strawienia, o niskiej zawartości tłuszczu. Zaleca się spożywanie:

• chudego mięsa, np. kurczaka, indyka,
• chudych ryb, np. dorsza, mintaja,
• niskotłuszczowych produktów mlecznych, takich jak: twaróg chudy czy jogurt naturalny o obniżonej zawartości tłuszczu.

Produkty te dostarczają niezbędne białko bez dodatkowego obciążania i są dobrą bazą do komponowania śniadań na diecie trzustkowej i lekkich obiadów, a nawet deserów. Jeśli nie masz czasu na przygotowywanie zdrowych posiłków i szukasz gotowej diety trzustkowej, wypróbuj catering dietetyczny. Dieta pudełkowa to dobry sposób, by zadbać o swoje zdrowie niemal bez wysiłków. Plan dopasowany do Twoich potrzeb przyczyni się do poprawy samopoczucia i wyników badań.

Sprawdź także: Rola węglowodanów w diecie

Jak unikać problemów z trzustką na diecie niskowęglowodanowej?

Należy podkreślić, że dieta niskowęglowodanowa nie jest zalecanym sposobem żywienia dla osób, które chcą dbać o zdrowie trzustki. W przypadku trzustki zwiększona podaż tłuszczu jest niewskazana, ponieważ tłuszcze są trudniejsze do strawienia i wymagają wzmożonej produkcji enzymów trzustkowych, co może prowadzić do przeciążenia narządu i nasilenia objawów, takich jak bóle brzucha, wzdęcia czy uczucie pełności. Aby uniknąć problemów z trzustką, z menu bezwzględnie należy wykluczyć alkohol – nawet minimalne ilości nie są dozwolone.

Co więcej, należy pamiętać, by każdą zmianę diety skonsultować z lekarzem lub dietetykiem. Specjalista najlepiej doradzi, jaki sposób żywienia będzie wspierał trzustkę, bez jej nadmiernego obciążenia.

Sprawdź także: Dieta LCHF – czyli na czym polega dieta niskowęglowodanowa-wysokotłuszczowa

Rola zdrowych tłuszczów w ochronie trzustki

U osób z chorobami trzustki – szczególnie na początkowych etapach – tłuszcze powinny być ograniczane, ale nie oznacza to całkowitej eliminacji. Zdrowe tłuszcze dostarczają niezbędne składniki odżywcze, takie jak kwasy tłuszczowe omega-3, które wykazują działanie przeciwzapalne i wspierają regenerację tkanek. Odpowiadają również za wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). Źródłem zdrowych tłuszczów są np.: olej lniany, oliwa z oliwek czy awokado. Są to produkty łatwo przyswajalne i lekkostrawne. Zaleca się spożywać je w niewielkich ilościach i dodawać pod koniec przygotowania dania.

Bibliografia:

1. Grzymisławski M., Moszak M. (red.), Żywienie człowieka zdrowego i chorego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2022.