Dieta wysokobiałkowa w ciąży – czy jest bezpieczna?

Białko jest niezbędne do prawidłowego rozwoju płodu i utrzymania zdrowia matki, a zapotrzebowanie na ten makroskładnik w okresie ciąży wzrasta do 1,2 g na kilogram masy ciała. Nadmierne spożycie może jednak stanowić zagrożenie zarówno dla przyszłej mamy, jak i rozwijającego się dziecka. Eksperci podkreślają, że okres ciąży nie jest odpowiednim czasem na eksperymenty dietetyczne, a kluczem do zdrowia jest zbilansowane żywienie. Sprawdzamy, czy można spożywać produkty wysokobiałkowe w ciąży i jak dieta białkowa w ciąży wpływa na organizm.

Spis treści

Stanowiska lekarzy na temat diety wysokobiałkowej w ciąży

1. Białko w diecie – dlaczego jest ważne?
2. Dla kogo przeznaczona jest dieta wysokobiałkowa?
3. Czy dieta wysokobiałkowa w ciąży jest dozwolona?
4. Jakie produkty białkowe są zalecane w ciąży?
5. Co jeść w ciąży? Jadłospis korzystny dla zdrowia

Białko w diecie – dlaczego jest ważne?

Białko jest niezbędne do życia i stanowi podstawowy składnik budulcowy. Ciało składa się z milionów komórek, które nieustannie się odnawiają i regenerują. Białko dostarcza niezbędne aminokwasy do tworzenia nowych tkanek, mięśni, skóry, włosów czy paznokci. Jest także konieczne do wzrostu płodu. Proteiny pełnią również rolę hormonów, które regulują procesy metaboliczne (insulina kontroluje poziom cukru we krwi), a wszelkie procesy w trakcie trwania ciąży są regulowane właśnie przez hormony.

Białka w postaci enzymów uczestniczą w trawieniu i budują przeciwciała, dzięki czemu wspomagają odporność. Mogą być także w rzadkich przypadkach wykorzystywane jako źródło energii. A to tylko niektóre z ich funkcji.

Sprawdź także: Rola potasu w diecie – źródła, niedobór, nadmiar

Dla kogo przeznaczona jest dieta wysokobiałkowa?

Dieta proteinowa w ciąży jest rzadko stosowana, ponieważ nie opiera się na zasadach zdrowego żywienia i nie dostarcza wszystkich makroskładników we właściwych proporcjach. Zaleca się ją osobom, które starają się zredukować masę ciała, ponieważ białko zapewnia uczucie sytości przez długi czas i opóźnia moment odczuwania głodu.

Wysoka zawartość białka w diecie jest wskazana w przypadku osób aktywnych fizycznie, ponieważ proteiny pomagają w rozbudowywaniu masy mięśniowej i regeneracji.

Osoby z insulinoopornością lub cukrzycą typu II również mogą odczuć korzyści stosowania tego sposobu żywienia, ze względu na stabilizację poziomu insuliny we krwi.

Czy dieta wysokobiałkowa w ciąży jest dozwolona?

Podaż protein na odpowiednim poziomie przyczynia się do prawidłowego rozwoju płodu i pomaga w utrzymaniu zdrowej masy ciała matki, ale powinna być proporcjonalna do podaży zdrowych tłuszczów i węglowodanów.

Wysokie spożycie białka jest związane z ryzykiem:

• nadmiernego obciążenia nerek, a także nadprodukcji mocznika – zbyt wysoki poziom protein i brak dbania o nawodnienie organizmu mogą powodować problemy z nerkami. Szczególnie w okresie ciąży prawidłowe nawodnienie jest niebywale istotne i warto wiedzieć, ile wody dziennie pić oraz pilnować przyjmowania co najmniej 2 l płynów na dobę;
• braku równowagi w diecie – zbyt duży udział białka w diecie może przyczyniać się do niedoboru innych składników odżywczych, takich jak błonnik, witaminy czy zdrowe tłuszcze,
• ketonemii – bardzo wysokobiałkowa i równocześnie niskowęglowodanowa dieta może prowadzić do wytwarzania dużych ilości ciał ketonowych, które mogą być szkodliwe dla rozwijającego się dziecka.

Sprawdź także: Jak powinna wyglądać dieta dla kobiet z cukrzycą w ciąży?

Jakie produkty białkowe są zalecane w ciąży?

Proteiny można podzielić na pełnowartościowe i niepełnowartościowe, w zależności od zawartości aminokwasów egzogennych (czyli tych, których organizm nie potrafi sam wytworzyć). Chociaż dieta proteinowa nie jest wskazana u przyszłych mam, nie oznacza to, że należy ograniczać białko w ciąży. Co jeść, aby wspierać organizm i nie zaburzać jego funkcjonowania?

• Pełnowartościowe białka to te pochodzenia zwierzęcego, np. jaja, mięso, ryby, nabiał. Najlepiej wybierać takie, które zawierają mało tłuszczu, na przykład chudy drób, chude twarogi i niskotłuszczowe kefiry.
• Proteiny niepełnowartościowe są obecne w roślinach strączkowych (fasoli, soczewicy), orzechach i nasionach. W ich przypadku warto uzupełniać profil aminokwasowy, czyli łączyć różne grupy produktów, aby składniki lepiej się przyswajały. Nie ma konieczności łączenia ich  w jednym posiłku – wystarczy spożyć je w ciągu doby, ponieważ aminokwasy syntetyzują się w organizmie w ciągu 24 godzin. Przykłady efektywnych połączeń:

• zboża + rośliny strączkowe:

• makaron razowy z soczewicą,
• ryż z czerwoną fasolą,
• chleb pełnoziarnisty z hummusem;
• orzechy/pestki + zboża:

• masło orzechowe z pieczywem pełnoziarnistym,
• makaron pełnoziarnisty z płatkami migdałów;
• strączki + orzechy/nasiona:

• sałatka z ciecierzycy i pestek słonecznika,
• pasta z fasoli z orzechami.

Jeśli nie wiesz, jak komponować zbilansowane, pełnowartościowe dania, lub po prostu nie masz na to czasu, skorzystaj z diety pudełkowej.

Sprawdź także: Dlaczego należy jeść 5 posiłków dziennie?

Co jeść w ciąży? Jadłospis korzystny dla zdrowia

Przepisy diety wysokobiałkowej w ciąży można wykorzystać w charakterze urozmaicenia codziennego jadłospisu, który powinien być odpowiednio zbilansowany i dopasowany do indywidualnego zapotrzebowania. Dzienna ilość protein nie powinna przekraczać 2 g na kg masy ciała przed ciążą. Posiłki, które warto uwzględnić w różnorodnym menu to np.:

• jogurt naturalny z borówkami, płatkami owsianymi i orzechami nerkowca,
• pierś z kurczaka duszona w sosie pomidorowym z makaronem z pszenicy durum,
• curry z ciecierzycą i ryżem basmati oraz warzywami.

Badania na temat diety wysokobiałkowej w ciąży

Lekarze podkreślają, że w czasie ciąży zapotrzebowanie na białko wzrasta i w codziennej diecie dla mam zaleca się uwzględniać je w ilości ok. 1,2 g na kg masy ciała. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej nie zaleca jednak, by udział protein był większy niż 20% całkowitej energetyczności menu. Kobiety w ciąży powinny stosować zbilansowaną dietę i unikać skrajnych diet wysokobiałkowych.

Jadłospis diety po ciąży można stopniowo wzbogacać o produkty zawierające duże ilości protein, jeśli młoda mama jest aktywna fizycznie i jest to uzasadnione ze zdrowotnego punktu widzenia. Wszystkie modyfikacje należy wprowadzać pod nadzorem dietetyka lub lekarza.